Lukkeleg augneblink

Forfattar om forfattar

Når ein forfattar i dag slenger med leppa om ein medforfattar, vert det rekna som surmaga sjalusi og utslag av Janteloven. Når ein forfattar på 1700-talet gjorde det same, vart det lyrikk av det:

The mighty Blackmore gravely sing
Of Arthur Prince, and Arthur King,
Heroic poems without number,
Long, lifeless, leaden, lulling lumber.
(Robert Lloyd om Richard Blackmore)

Kanskje skulle ein ha rima meir no for tida òg?

Ei beine

 

Moro!

Det er ei stund sidan HT08, men dikta går ikkje av moten av den skuld. So får ein berre tru at nynorskkunnskapane ikkje er so haltande som denne teiknaren har frykta.

Morgon i november

I Belong There

I belong there. I have many memories. I was born as everyone is born.
I have a mother, a house with many windows, brothers, friends, and a prison cell
with a chilly window! I have a wave snatched by seagulls, a panorama of my own.
I have a saturated meadow. In the deep horizon of my word, I have a moon,
a bird's sustenance, and an immortal olive tree.
I have lived on the land long before swords turned man into prey.
I belong there. When heaven mourns for her mother, I return heaven to

her mother.
And I cry so that a returning cloud might carry my tears.
To break the rules, I have learned all the words needed for a trial by blood.
I have learned and dismantled all the words in order to draw from them a

single word: Home.

Mahmoud Darwish

Rust

Lauvsblokka rustnar i livde Lund
og ryk av sinom Kviste

Arne Garborg

Vår i Musehagen

 Du skal ikkje tru det blir sommar
før vi jagar vinteren bort
og gjer slik at sola får skine,
så det kan bli sommar litt fort.
Eg trollar så blomane blømer,
og graset blir grønt kvar du går.
Ta av deg dei støvlane dine. 
Eg sopte bort snøen i går.

Tekst: Astrid Lindgren/ Halldis Moren Vesaas 

Sunset

Slowly the west reaches for clothes of new colours
which it passes to a row of ancient trees.
You look, and soon these two worlds both leave you,
one part climbs toward heaven, one sinks to earth,

leaving you, not really belonging to either,
not so helplessly dark as that house that is silent,
not so unswervingly given to the eternal as that thing
that turns to a star each night and climbs —

leaving you (it is impossible to untangle the threads)
your own life, timid and standing high and growing,
so that, sometimes blocked in, sometimes reaching out,
one moment your life is a stone in you, and the next, a star.

Rainer Maria Rilke, omsett av Robert Bly

Påskemorgon

Jesus lever, gravi brast!
Han stod opp med guddoms velde.
Trøysti står som fjellet fast,
Kristi strid og blod skal gjelde.
Lynet blinkar, jordi bever,
gravi brast, og Jesus lever!

Eg har vunne, Jesus vann!
Mørkheims makt for honom rømde;
Krist or gravi utgang fann
og for evig døden dømde.
Open har eg himlen funne,
Jesus vann, og eg har vunne!

T: Johan Nordahl Brun 1786, O: Bernt Støylen 1904

Pappa påpeikar kvar jul at eg veit jo at det går bra med Askepott, eg kan den historia - men eg må sjå det for å vera sikker likevel. På same måte som ein smiler litt ekstra når ho og prinsen rir over snødekte tsjekkiske sletter, er det ei lette kvar vår, når ein vaknar påskedag og veit at det gjekk bra i år og. Ikkje det at historien har endra seg sidan i fjor, eller året før det, eller året før det - men det er greitt å vera sikker likevel.

God påske!

I dag er det...

I dag er det 1. desember, Det er 1. desember i dag. Alle nissunger må opp og stå, ut og gå, I dag er det 1. desember!

Og tid for adventskalender! Ei ny spaning kvar dag, ei ny luke eller ein ny pose. Det er luker for min del, eg har funne fram att kalenderen frå i fjor, den Magnhild laga til huset. Og so har eg funne eit par andre eg kjem til å fylgja med glede, og det er dei eg har lyst å dela med dykk her på bloggen - so kan de fylgja dei sjølv, for det er fine ting: Magnhild deler fine ord på sin blogg, og på folkemusikk.no deler dei fine slåttar. Nyt førjulstida!

I dag såg eg

I dag såg eg
tvo månar,
ein ny
og ein gamal
Eg har stor tru på nymånen.
Men det er vel den gamle
Olav H. Hauge

Eg har kjøpt den nyaste plata til Valkyrien Allstars. Heilt anleis enn den førre, meir melankolsk, til tider meir sinna. Men med vakre tekstar, frå trad. til Halldis Moren Vesaas, Ibsen og Olav H. Eg skal nok nyta den utover hausten.

Pigen paa Anatomikammeret

-- -- Jo det er Hende! O lys hid!
Og slip ei Kniven end paaglid
i denne Armes Hjerte!
O, der er rædsom Vittighed
i Lampens Blik, som stirrer ned
paa denne døde Smerte.

Saa kold dengang den aanded saae
den stolte Verden jo derpaa?
Og frække Øine skar
det Slør igjennem tidligt, som
den stakkels Piges Fattigdom
af gyldne Drømme bar.

Som Blomst i Isen frosset ind
jeg seer et Træk paa denne Kind,
som vel jeg bør at kjende.
Thi Fryden i min Barndomsleeg
før altfor høit min Skulder steeg
-- o var den ikke Hende.

Tvertsover boed' Hun for os,
i Armod født som i sit Mos
paa Taget Stedmorsblommen.
Fornemme Folk kun fatted svært,
at Blod saa fagert og saa skjært
af Fattigfolk var kommen.

Ak, mangt sligt Aasyn dog jeg saae
som Maanedsrosens Pragt forgaae,
som Sommerfuglestøvet!
Dem Skjebnens Haand for haardt vel tog
og Syndens Spor dem overjog
som Sneglens Sliim paa Løvet.

Henrik Wergeland

Og slik var altså min eksamen... Om eg klarte å skriva om "Sneglens Sliim paa Løvet" utan å rødma? Nesten. Om eg skreiv noko vetigt? Eg veit ikkje. Om eg er klar for neste, om halvanna døgn? Paa ingen Maade...

Skulekammeret 2

Det har skjedd før, og det har skjedd på nytt: ein lærdøl er månadens diktar på Skulekammeret til Dagbladet. Denne gong er det Mari, ungdomsleiar i kyrkja, LiV-kursdeltakar og tidlegare gjenstand for min omsorg som barnevakt, som fanga merksemda til juryen med diktet Evighet.

Gratulerar, vetle-Mari!

Februar - dikt og snø

Det er tid for februardiktet. Denne gong er min kjære Olav attende, med eit heller melankolsk bidrag:

Svarte krossar
Svarte krossar
i kvite snjo
luter i regnet gruve.

Hit kom dei døde
yver klungermo
med krossar på herd
og sette dei frå seg
og gjekk til ro
under si klaka tuve.
Olav H. Hauge

Elles er det snø i Bergen, for dei som ikkje har fått med seg det. Mykje snø - og den vil kkje smelta. Det såg slik ut i går, men i dag var rododendronen like kvit att. Eg høyrer fleire som spør etter regn - det er vel berre i Bergen slikt kan skje?

Eg spør og etter regn, ikkje fordi eg ikkje likar snø og ikkje vil ha den lenger, men fordi heile byen er full av slaps, og då vert eg so våt på beina. Når eg likevel må gå i støvlar, kan det like godt vera regnver. Oi, eg merkar bergensaren i meg vert sterkare og sterkare... Men i morgon fer eg til Røros og turr snø (kryss fingrane), so kanskje eg lærer å setja pris på den?

Hagemøblane ventar og på snøsmeltinga (og eit strøk måling?)

Om kjærleik og draum

I går låg det ein lærdøl og vaka på framsida til Dagbladet.no. Det var Jostein, som eg arbeidar med på turistinformasjonen, og som elles går musikklinja på Firda. Han har skrive desemberdiktet på Skolekammeret, og den utmerkinga er vel fortent. Eg synes det er eit lydleg fint og velkomponert dikt - og so er det so positivt!
(Og so ignorerar me glatt dei uutdanna/udanna "lyrikkrititikarane" i kommentarfeltet, for her har dei verkeleg ingenting å komma med...)

Januardiktet

Dette er eit dikt til æra for den gong litteraturen hadde modernistiske trekk og norsk var norsk og ikkje ei rekonstruert blanding av norsk og islandsk frå kring år 1250 (altså førre semester) (ja, eg har hatt fyrste førelesing i norrønt):

Piggtrådvinter
- - Ho.
Da vi giftet oss da var det kaldt, da.
Minst femogtjue harde,
solvervsdag, nittenførr,
krig og kvegpest.
Veien til kjerka var stengt med piggtråd.
Husker vi klatret over skigarden til presten.
-Hei, kjolen din henger fast.
-Nei ikke der men der.
Vi tråtte plogfurer over is-klaka
potetåker opp til presten i serk
som sto klar med skriften.
-Jag efter kjærligheten, sa´n. Ja, sa vi.
Men du verden hvor møkkete vi var på beina.
Da vi hadde lagt oss om kvelden
grein vi en skvett, begge to. Gud
vet hvorfor.
Og så begynte det lange livet.
Rolf Jacobsen

Det er sjølvsagt mange andre grunnar til at eg likar dette diktet enn at det minner om førre semester, eigentleg burde det vel heller vera til tross for nett det. Det skildrar ein skikkeleg kald dag, nesten eit kaldt tilvære. Men på same tid er det varme i det, det er fullt av humor, og eit godt døme på eit dikt som set i gang noko - og så begynte det lange livet. Kanskje eit liv som vart fullt av piggtrådvintrar, men sikkert med milde vårar, varme somrar og modne haustar innimellom.

Desemberdikt

Mitt desemberdikt er eit skikkeleg juledikt, men i motsetjing til mange andre handlar det om det jordiske, eller nærare bestemt Josef. Til liks med Inger Hagerup let eg meg fascinera av denne stille og umælande mannen, som gjorde alt han kunne for å gi gutungen sin ein god start på livet, ein gutunge som vaks opp til mann (for å sitera ein annan tekst) og vart jorda sin frelsar.

Hymne til Josef
Den unge Maria vandret
engang til Betlehem by
forteller den gamle legende
som alltid er like ny.

Det var ikke rom i herberget.
Men stallen var lun og varm.
Så fødte hun der sin første sønn,
støttet av Josefs arm.

Stjernesoler og vismen..
Hyrder og englekor.
Hva tenkte den mørke Josef
som aldri mælte et ord?

Gjennomstrålet av himmelsk glans
lyste de hellige to.
Hva tenkte den mørke Josef
som bare var trofast og god?

Kan hende han svøpte sin kappe
litt bedre om barnet og moren.
Slik vernet han ordløst menneskets drøm,
den hellige Josef av jorden.
Inger Hagerup

Slik kan det gå

Omlag slik kan ein munnleg eksamen gå føre seg (så godt som autentisk døme):

- Ja, det gikk jo greit med det skriftlige arbeidet. Du skrev om Grieg.
- Mm.
- Ja, da har vi jo vært gjennom dramatikken. Da tar vi litt lyrikk. Det var jo en oppgave om Stein Mehren, og diktet hans Gobelin Europa. Kan du si noe om hans forfatterskap?
- Nei, det har eg ikkje heilt oversikt over.
- Nei, kan du si noe om diktet da?
- Joda, det kan eg no... (og so snakkar me litt om diktet)
- Ja, du nevner Jan Erik Vold. Når debuterte han?
- Nja, det har eg ikkje heilt oversikt over. Men han vart jo kjent med Profil i '66.
- Ja, det stemmer. Og Mehren da?
- Nei, det har eg ikkje heilt oversikt over.
- Det var i 1960.
(og so snakkar me litt om 60-talet)
- Ja, da går vi over på epikken. Du leverte ikke egen litteraturliste, nei?
- Nei.
- Nei... Hvilken roman likte du best da?
- (Jenny! Nei, forresten, den er eg ueinig i. Fulgane! Å, den er fin den! Men eg kan jo ikkje sei noko om den. Naiv.Super! Nei, den likar jo ikkje han) Menneske og maktene av Duun var jo fin då...
- Ja, si litt om den
(og so snakkar me litt om menneske, makter, rammeforteljingar og storsjøar)
- Ja, da har jeg hørt nok!
- Hæ?
- Ja, hvis du vil gå ut et minutt eller så, så vi kan diskutere litt...?
- Jammen... (eg går ut)

Ja, slik kan det gå føre seg når ein har munnleg eksamen i Litteratur etter 1900. No er det juleferie!

Novemberdikt

Som nemnt har eg eit dikt for kvar månad dette skuleåret. Augustdiktet var Adle somrar ta slutt, medan september var Til Dig av Olaf Bull (som var alt for klissete for mitt september-humør i år, og dermed aldri vart publisert). Oktober var Kort møte av Ernst Orvil, som pryda Dikthjørna i vår/sommar og som har gitt namn til heile denne sulamitten (bloggen altså). Men no kjem novemberdiktet,

Kveld i november av Olav H. Hauge:

Han sperrar loftet. Natti kjem med frost.
Eg fer med augo yver hagen, veit
det heng att eple i ein topp. Eg leit
på mildver enno; veden skal i kost,

og kålen takast upp og kulast, tre
skal plantast; det burde vorte tid
til nybrot òg. No ser eg hausten lid
og marki frys og snøen kastar ned

midtlides, og eg veit eg ikkje rekk mitt.
Den epleslumpen fær eg berga, kor
som er, so er i minsto ei sut kvitt.

I vest er månesigden ute, stor
og haustkvass, gjerug med å berga sitt,
ei saknads solbunde åt ei myrk jord.

Det passar so fint med dette diktet i kveld. Ikkje det at snøen kastar ned midtlides (Bergen=regn) eller at eg har berga nokon epleslump (dei siste epla fekk fuglane), men det har vore ein kosleg haustkveld med regn på vindauga, susing i hekken, eld i omnen og te og film i stova. Då er november fin, om enn litt tidlegare enn ein venta. Desember nærmar seg med stormskritt...

Lyrikk og TenSing

TenSing er nemnt i lyrikk-boki mi! Om Arnold Eidslott står det: "Det er ikke glade jublende sanger verken i indremisjons- eller ten sing-stil [...]" Frida og eg diskuterar om det betyr noko, men uansett betyr det at nokon har høyrt om TenSing - sjølv om det var på 80-talet - og at medstudentane mine kjem til å lesa ordet (om dei no hadde gjort det dei skulle til førelesing, noko dei gjerne ikkje har gjort...) Men anywayzzz: TenSing i Norske Tekster. Lyrikk altså.