Frost og fine dagar

Eg skulle ut og ta bilete av frosten, eg. Centimeterlange piggar på bjørkene ved elva, gnistrande gjerde og knirkande snø. Men ein vert lat av å ha ferie, so "mildveret" kom nokre timar for tidleg. Dermed vart det berre bilete av litt mindre knirkande snø, bjørker utan kvitt dekke og ein strålande blå himmel og sol på fjelltoppane. Men det er no fint det òg, særleg når det innimellom dei store linjene i fjell, elv, tre og foss dukkar opp små detaljar, fine mønster i steinane og symetri i ein vinterpjusk blome.

Dette var 4. dag. 5. dag var Thea eitt år! Ho vart feira i Skjerdal med foreldre, sysken, tanter, onklar og syskenbarn. Ho var nøgd med gåvene, men likte best dei som kunne ristast litt. Syskenbarna var meir opptekne av mobilen ho fekk, men gebursdagsbarnet sjølv skjønte fort at dette berre var tull, og smiska seg til ein med knappar som kan ringa til folk av eit syskenbarn som ikkje kan motstå sjarmen til yngstejenta.

Jul i Sande

 Tradisjonell jul i år og. Slik er det vel med tradisjonar. Kom heim med pappa nokre dagar før jul, og stupte ut i førebuingane. 

Eirik og peparkakehjarto

Plutseleg var julafta der, med alt som høyrer til av mat og pakkar og generell kos. 

Julemiddag, full konsentrasjon

Og so kom 1. juledag, med heile storfamilien. Kaffi og Bezzerwizzer, ungar og prat. 

Matpause i Bezzerwizzer - eller Bezzerwizzerpause i etinga

Dagane etterpå er blitt brukt på sofaen, med fyr i to omnar, eit par turar sovidt utanfor døri og filmar, bøker og spel.

By gosh, by golly

 Oh, by gosh, by golly
It's time for mistletoe and holly
Tasty pheasants, Christmas presents
Countrysides covered with snow

Oh, by gosh, by jingle
It's time for carols and Kris Kringle
Overeating, merry greetings
From relatives you don't know

Then comes that big night,
Giving the tree the trim
You'll hear voices by starlight
Singing a Yuletide hymn

Oh, by gosh, by golly
It's time for mistletoe and holly
Fancy ties an' granny's pies
An' folks stealin' a kiss or two

As they whisper, "Merry Christmas" to you
(Henry Sanicola / Don Stanford / Frank Sinatra)  

Frank Sinatra høyrest forundra ut, synes eg. By gosh, by golly, er det jul allereie? Eg er einig. Kor kom juli frå i år då? Hinta låg der - ganske lite subtile i Spania, for å sei det slik. Og ikkje særleg lågmælt i Noreg heller, med pakking og baking av fem sortar og julesongar på anlegg og i øyretelefonar.

"Pappa, mamma seier det er julafta på fredag. Eg trudde det var på måndag, eg!" Litt panikk i stemma til broderen. Julegåvene var ikkje på plass, knapt for nokon av oss. "Har du sjanse til å ordna til han sjølv?" spurte eg hin. "Nei!" Hurtighandling - men eg trur dei vert nøgde.

Rart dette, korleis jula kjem som - vel - julekvelden på kjerringa. Det er ikkje jul enno, det manglar nokre dagar. Men i natt snur soli, klokka 00.38. So det nærmar seg. Og eg er komen heim til Lærdal - DET NÆRMAR SEG. By gosh, by golly...

Julesnop

1/2 kg melis
2 ms vatn
1 eggekvite
12-20 dropar peparmyntedropar

1 plate mørk kokesjokolade til pynt/topp.

Bland, trill, trykk, smelt, drypp og set kaldt.

Palmesus og englesong

Underligt -

Det er noko som ikkje stemmer:

Det er fullt av brune blad, men dei er turre og knasar når ein trør på dei. Altså er eg ikkje i Bergen. Det er 12. desember, men det er ikkje snø. Ikkje er det kaldt heller, sjølv om slikt er relativt. Altså er eg ikkje i Noreg. Det er palmer utanfor vindauga, men eg har julestemning. Det er oliventre, sitrusfrukt, sandstein og solbrent jord, parfymelukt i lufta og eit ukjent språk. Men ikkje Palestina.

- men ikkje å forakta!

Jeg er visst kommet paa en feil klode!
Her er saa underligt…

Eller so er det Albir, Costa Blanca, Spania. Undarleg nok i seg sjølv. Milde hausttemperaturar, spansk skrift, norsk tale, juleførebuingar.

Lene jobbar i sjømannskyrkja i Albir, og Wiebke og eg er so heldige at me fekk komma på besøk. Antakeleg har ferien teke oss, for me går rundt og gjespar, men det gjer ingenting. I Albir går livet sakte. Det er stille i byen, i blokka, i hagane. Ein del av dei fastbuande (evt vinterflyktningane) har reist heim til jul, men det forklarar ikkje alt. Ein tek det rett og slett med ro her - mañana mañana? Kanskje har veret (vel, temperaturen) noko av skulda og - sjølv om me turistane insisterer på at me er i Syden, og må sitja ute, har dei fastbuande (vel, meir eller mindre) fatta poenget og trekt innandørs.

To turistar og to fastbuande - og so julenissen då - på hollandsk restaurant, i Spania

Faithful friends who are dear to us...

 Eg påsto livet her er roleg. Det er vel ei sanning med modifikasjonar. Jobbar ein i sjømannskyrkja slik rett før jul er ikkje alt like roleg - då har ein ansvar for å få den norske kolonien i julestemning. Og det funka det, trass i palmesvaiing og solnedgang utanfor Minnekirken i Villajoyosa. Men då me "knytta kjærleikens heilage band" saman med gamlefar med okysgenapparat og gutungen med mamma i koret, so var den på plass, stemninga. Lene sin "Have yourself a merry little Christmas" var heller ikkje å forakta i så måte.

Med julestemninga på plass, for fyrste gong i år (og det i eit Syden-land!) ser eg fram til å nyta meir av ferien - og i morgon ventar feriemål nr. 2 (3? 4?): Valencia.

Kven treng vel sjølvutløysar når ein har ei kyrkje med reflekterande vindaugsflater og ekstra ferietid til disposisjon?

Når en pepperkakebaker...

Når en pepperkakebaker
baker pepperbakerkaker
tar han først en stekegryte
og en kilo margarin
oppi gryta smelter smøret
og det neste han må gjøre
er å røre sammen smøret med en kilo med farin!

(- Farin er det samme som sukker, det.
- Ja, jeg vet det.)

Og mens smør og sukker skummer
tar man åtte eggeplommer
som han rører ut i gryta med en kilo hvetemel
og til slutt i gryta slipper
han en liten teskje pepper
så rører han omkring og tømmer deigen på ei fjøl.
                  - Torbjørn Egner, Pepperkakebakesang


(bilete: Peparkakebakarar Eirik og Olve.
Peparkakehuset i Sande.)

Pynta pynt og spela spel

Eg er av dei som meinar at ein ikkje skal pynta til jul før det er jul. Ein kan ha stjerne i glaset og lilla dukar og lys her og der, men julepynten skal ein venta med. Men i år har det gått litt gale - dersom ein skal få nyta eit julepynta hus i Bergen må ein gjera det tidleg, og derfor er stova full av englar, og desse søte små står i glaskarmen min saman med den kenyanske elefanten. Og det er meir som har blitt pynta:

Utanfor lesesalen har masterstudentane ein stor del av gangen heilt for seg sjølve. Der har me eit par bord, kjøleskåp og sofa - alt ein treng for eit lukkeleg studentliv. Men gangen elles er trist, særleg sidan den einaste pynten me har ser ut som det er laga av lite estetisk medvitne orkar. Derfor har det vore eit tema gjennom heile november kva som kan gjerast med denne pynten - og i går, akkurat i det eg leverte den siste eksamenen min, kom Gunn Inger med blå julekuler. Dermed vart det pynting av pynten, før eg tok juleferie frå lesesalen.

Fyrste kveld i juleferien vart nytta saman med ICY på juleavslutning. Gløgg, pakkeleik og Store norske spillet, i tillegg til fleire latterkrampar og høglytte diskusjonar kring forfattarar og algar, og alt innimellom. Det er godt å ha ferie, pynta pynt, spela spel og vera med vener.

(Bilete: Julenissevener og elefanten.
Lesesalvener pyntar orkepynten.
ICY-vener trillar terning og spelar spel)

Lysfest

Det er iskaldt på lesesalen i helgene. Dei skrur nok av varmen, men eg skjønnar ikkje kvifor. Det er ikkje so mange færre der då enn i vekedagane, særleg ikkje no før eksamen og oppgåveinnlevering. Ein kan trygt sei eg var glad då klokka var over halv fire, og eg hadde unnskyldning til å forlata kulden til fordel for duskregn, faklar, juletreet i Lillelungeren og nokre timar med gode vener.

Bergensarane er gode på dette med folkehav, og feiring av seg sjølv. For sjølv om dei feirar lyset, so er det neimen ikkje få gonger i løpet av ein time på Festplassen dei klarar å sei noko fint om Bergen, bergensarar, nesten-bergensarar og til og med om folk frå Fyllingsdalen eller der omkring. Men det er det som gjer Bergen spesielt, og lysfesten so moro. Her feirar ein seg sjølv - og so lyset då.

Tenning av det flytande juletreet. Faklar utan at me slapp å stå i kø (takk til Håvard for den!). Julesongar med Nordic Tenors som forsongarar og Ole Edvard Antonsen som tonefylgje. Fyrverkeri til same tonefylgje. Og ein tur på pub med kjekke karar etterpå. Takka meg til å nyta førjulstida nede i Bergen, i stadenfor å sitja på ein kald lesesal på toppen av same by!

(Bilete: Lillelungeren i adventsskrud.
Inger Marie og Wiebke på lysfest)

Juleferie, og godt år!

Det er ein trend å sei godt nytt år på bloggen ser det ut til, so då gjer eg det og: Godt år, alle saman! Men eg skriv ikkje noko om nokre nyttårsforsett, for slikt driv eg ikkje med. Dessutan har eg sikkert allereie brote dei...

Men det eg har tenkt å sei noko om, denne siste dagen/natta (kva skjedde med døgnrytmen min?) eg er heime i Lærdal, er juleferien. Dvs, eg let bileta tala (nesten) for seg (eg er jo eit menneske av mange ord...):
Julafta i Sande, ei tradisjonell sodann. Me åt for mykje, og storkoste oss saman. Karane kapra dei beste liggeplassane etter middag, men vart snart tvinga opp att for å gå rundt juletreet, der me kraksa fram nokre få songar før mamma måtte gje opp og gåveopninga kom i gang.Gro Agnethe med Johannes, Monica, Frida, Hilde Oddny og Eiren (altså ca to tredelar av Gjengen) var på besøk i Lærdal fjerdedag. Middag og skravling sto på programmet, og sjølvsagt stal Johannes mykje av showet. Når dei fleste forlot oss utpå kvelden, såg Eiren og eg Mamma Mia, før me for på Borgundspuben.
Nyårshelgi var me, som alltid, i Skjerdal med so godt som heile familien (mangla Eirik og Sigrid syskenbarn av dei vanlege, so me var "berre" 20 til middag). Der kraksa me ikkje lenger, men song so det ljoma både til middag (eitt vers av Fager er jordi var ikkje nok) og rundt juletreet. Men etter "Tomtegubbe, ta i ring" var me utsletne...Og juli har sjølvsagt bode på mange høve til å spela spel. Her er eit par av hittane, Backgammon (eller samisk: bak gammen) og Alias. Desse vart spelt både julafta, fyrstedag og nyårshelgi. I tillegg var det Scrabble, Fantasi og Skip Bo i Skjerdal, og Uno og Store norske på den årlege spelekvelden på Bø. Her er det Olve og Stina som var engasjert i eit heftig slag, dei hadde ikkje ein gong tid til kaffi...

Som de skjønnar, eg har hatt ein fin og (særs) avslappa ferie. Men i morgon er det attende til Bergen og kvardagen, sjølv om eg reknar med at eg har eit flott semester og fint år å sjå fram mot. Det håpar eg de og får!

God jul!

Det er 24. desember, klokka er snart fem, og heile huset luktar jul - grønsåpe, gran, lys og pinnekjøt. Frå rommet til Olve kjem det høg musikk, og begge gutane syng med. Det er eit godt teikn. Pappa pakkar inn dei siste gåvene, og mamma kviler beina. Det er snart julehelg!

Men fyrst siste lapp i adventskalendaren min:

Eit barn er fødd i Betlehem,
i Betlehem,
Dei frydar seg Jerusalem
Halleluja, halleluja
("Eit barn er fødd i Betlehem", Sondre Bratland, Rosa frå Betlehem)

Under står det Luk 2, 1-14. Juleevangeliet kan de lesa her.

Det er rart å tenkja på at for eit år sidan gledde eg meg stort til den veka eg skulle ha i Palestina, og for berre 10 månadar sidan gjekk eg sjølv i gatene i Betlehem. Byen er for det meste fredeleg, men rett utanfor (og snirkla inni) går den store muren. Det er ei svært klår påminning om at det ikkje er alle som er så heldige å få feira sine store høgtider i fred og fridom, omkrinsa av familie.

Men i Sande er familien samla. Hunden har skjønt at noko går føre seg, og klarar ikkje å bestemma seg for om ho skale vera inne eller ute. Hønene til naboen er stelte (for det er viktig at alle dyra har det godt julenatta), og no er me alle inne i varmen. Pappa har akkurat oppdaga at me har gløymt å laga krullekaker, so nokon må i gang med det i ein fart før Sølvgutane set i gang. Det kan halda hardt...

Eg ynskjer dykk alle ei god og fredeleg jul! Og håpar de og sender dykkar tankar til dei som manglar det.

(bilete: JAI om muren i Betlehem. Olve kosar seg i førjulstida)

Juleavslutning

Midten av desember er tida for juleavslutningar, på alle baugar og kantar. Og det er ikkje noko mindre enn grueleg kosleg!

I går var det førjulsfest for dansegjengen hjå ei av oss, og vel ti folkemusikarar og -dansarar var samla. Når eg forlot festlegheitane i totida, ljoma lyden frå tre hardingfeler ut over Skansen. Det er nok ikkje kvardagskost for naboane, men var svært moro å høyra på, og vera med på.

I kveld har det vore juleavslutning for ICY. Me har vore ein fin gjeng samla i huset, og ete store mengder snop, ledd og drukke julebrus. Etter eit par timar var me alle høge på både sukker, sjokolade og e-stoff... Det er bra gjengar, begge desse, og eg er godt nøgd med at me skal treffast att (seinast) over jul.

(bilete: Eit par av spelemennene. Sjokoladeleik med ICY)

Vinter og julefred

No har julefreden senka seg over huset i Sande. Det er tjue minuttar til sølvgutane syng jula inn, og til vanleg er det panikk i heimen på dei tider. Men i år tek me det med ro, for Eirik sendte nettopp melding om at han får gå før frå jobb, so då ventar me på han. Altså er det roleg, det er gudsteneste på radioen, Olve legg frukt på fat og det byrjar å lukta pinnekjøt i huset. Dei vanlege førjulstradisjonane er fulgt i år og, med besøk her og der, eit par stressa damer (meg og mamma) og alt som høyrer til. Og alt i juldegrader og glitrande vinter.

No skal det seiast at vinteren er på veg avgarde - det har stige frå -3 til +2 i løpet av dagen. Men før det gjekk so langt fekk me nyta det beste vinteren har å by på - og noko den ikkje har bydd på på mange mange år (30, sa min onkel Harald). Nemleg skøyteis på Aurlandsfjorden! I går var me i Skjerdal på julelunsj, og hadde med skøyter (dei få som er store nok). me var mange på isen, og sjølv om det knaka godt under oss hadde me ein flott time ute på den glatte flata - Harald fekk til og med hai, til Vetle si store glede! Eg har aldri gått på fjorden før, og det var flott å oppleva. No ventar me på snø, so det blir aking i nyårshelgi.

Men fyrst er det julefeiring i heimen, og me gler oss til ei tradisjonsrik jul i Sande!

Juleførebuing i by'n

Sidan eg kom heim frå Holland har det vore rolege dagar i Bergen. Fredag hengde Frida, Solrunn og eg oss på Ingebjørg som skulle handla julegåver til familien. Nydlege timar på Bryggen! I tillegg fann og og Solrunn oss kvart vårt dyr - reisndyret Dagros Hjulius, og elgen Elmer.

Fredag kveld var det revy for meg og Frida - Vestlandsrevyen på Logen, og etterpå bar det rett på fest og på byen for min del, saman med nokre frå klassen. Lenge sidan eg har vore ute og dansa merka eg, lite vant til å ha dåreg plass og isbitar under skoa.

Laurdag og søndag var mamma og pappa på besøk, men eg brukte tida på julesnop og ikkje minst konsert med Maria Kantori i Mariakirken søndag kveld. Til tross for at eg nesten sovna under nest siste arie, var det ein flott konsert - og eg fekk sjå korleis Monica er på jobb :-)

Måndag var det julehandel, og tysdag var eg inne og laga snop (ja, enno meir...) Og i dag har me hatt besøk, og juleverkstad, med snop, peparkake, julebrus og Grinchen på film. No er det ny film og rolege kveldstimar - fin juleferie!