Snøkvit-muffins

Då eg var liten hadde eg to kokebøker eg brukte. Den eine var det bilete av ei mus utanpå, eg trur ho heitte Anna. Den andre var ei Disney-kokebok. Frå den fyrste lagde eg berre svart drakula, som vel eigentleg var ei ganske enkel (men ekstremt god) form for milkshake. Frå den andre lagde eg berre Snøkvit-muffins. Desse kokebøkene ligg att heime, med meg til byen er nemleg berre slike eg fekk frå ungdomskulen og oppover. Men eg sakna Snøkvit-muffinsane, og måtte få oppskrifti tilsendt av broderen. No har eg den i utklypp- og lim-inn-oppskriftsboki mi (som forresten er noko eg meinar alle bør skaffa seg før dei flyttar heimanfrå, slik at dei har med seg oppskriftene til både mamma, pappa og bestemor, og kan fylla den vidare opp med alt mogleg frå vener, blad, nettet og eigne oppfinningar), og nyttar den kvar gong eg skal laga noko lettvint og lett-ete.

Når det gjeld Snøkvit-muffinsen finst det få oppfinningar og endringar - utanom alt det ein kan gjera med muffins då. Eg brukar å halda meg til Snøkvit og Trøytten sine versjonar av dei, kvite og brune. Og so med akkurat den glasuren eller pynten ein kan tenkja seg, både fargerikt, søtt og klissete. Sjølv om t.d. Wiebke sine "cupcakes" og alt dei serverar på diverse kafear i byen går desse ein høg gang, sørleg i utsjånad, vert det ikkje meir muffinsaktig enn dette!

Dersom oppskrifta over er bittelitt vanskeleg å lesa, er den her:

Du trange:
50 g smelta smår
1 dl sukker
1 egg
1 dl mjålk
3 ts bakepulver
2 ts vaniljesukker
2,5 dl kveitemjål
papirfårme

Slek gjere du d:
1. Set åbben pao 175
2. Smelt smår å lat d avkjøla seg litt
3. Ta fram ei skaol. Ha småre og sukkere i skaoli. Rør d godt me ei tresleiv t d bli lyst og luftig.
4. Ha oppi egge. Rør egge godt samen me d andre, slek at d blir jamnt.
5. Ha i mjålki og sikt i mjål, bakepulver og vaniljesukker. Bland alt godt.
6. Fydl oppi papirformedn (hallfullt).
7. Sett dei pao nederste rill i åbnen og steik dei i 15 min.

Kos deg!

Literary Taste

Literature, instead of being an accessory, is the fundamental sine qua non of complete living. I am extremely anxious to avoid rhetorical exaggerations. I do not think I am guilty of one in asserting that he who has not been "presented to the freedom" of literature has not wakened up out of his prenatal sleep. He is merely not born. He can't see; he can't hear; he can't feel, in any sense. He can only eat his dinner. 

Arnold Bennet, Literary Taste (1909)

Å, kor eg gler meg til å ta fatt på tolkinga av slike bastante gamle menn! Kanskje ikkje objektiv sakprosa, men vakkert om litteratur er det.

Forfattaren Edvard Munch

Ditt ansikt rommer tusinde slekter som er døde

og tusinde slekter som kommer

Edvard Munch, Madonna

Du sit på golvet i eit mørkt rom. Det skin litt regngrått lys inn vindauga bak i lokalet, men nede mellom beina til alle dei andre er det mørkt. Eit flygel og ei einsleg damestemme fyller scena, rommet, øyrene, hovudet. På baksida av dei lukka augneloka dine flimrar det bilete. Fragment av kjente måleri, og nye landskap, personar og stemningar framkalt av musikken og orda. Tenk å få so mange sanseinntrykk, i eit mørkt rom. Edvard Munch kjem aldri til å verta berre fyren som målte Skrik og Madonna att. Han kjem til å vera fyren som skreiv Skrik, Døden i sykeværelset, Sjalusi, Løsrivelse. Om det er dikt, skjønnlitteratur eller sakprosa veit eg ikkje - men det er vakker musikk når Ketil Bjørnstad og Kari Bremnes slepp laus på Nattjazzen. 

Grensesetjinga

Frå Dag og Tid (fri vekeavis for kultur og politikk), 28. mai 2010:

GRENSESETJINGA

- Det er grenser for hvor mange ganger man har for tidlig sædavgang i en bok. 

Eivind Tjønneland til Bergens Tidende.

Er det ikkje bra at litteraturvitarane veit kor dei skal setja inn nådestøyten i kritikken sin?

Write with slogans

Write to the nth power, the n - 1 power, write with slogans: Make rhizomes, not roots, never plant! Don't sow, grow offshoots! Don't be one or multiple, be multiplicities! Run lines, never plot a point! Speed turns the point into a line! Be quick, even when standing still! Line of chance, line of hips, line of flight. Don't bring out the General in you! Don't have just ideas, just have an idea. Have short-term ideas. Make maps, not photos or drawings. Be the Pink Panther and your loves will be like the wasp and the orchid, the cat and the baboon.
Gilles Deleuze & Félix Guattari, "A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia"

Dette er gresk for meg. Det er pensum i engelsk, men gresk like fullt. På same tid får eg lyst å skriva postmoderne tekstar ingen forstår, berre fordi det kan vera fint. Forstå det den som kan...

Om kjærleiksbrev og andre brev

Me har ein tekst på pensum. Vel, me har mange tekstar på pensum, men nett denne er spesiell. Den står under Sjangerteori i pensumlista, og heiter so mykje som "Brevställare till och med 1960." Eg kan røpa sopass som at eg har funna ut at ein "brevställar", jo det er ei bok med oppskrift i korleis ein skal skriva brev, ala det som finst på VG og Dagbladet og slikt om jobbsøknad. Det er altså ein sjangerteori ikkje om brev, men om bøker om brev. Spanande...

I løpet av dei fyrste 60 åra av 1900-talet kom det ikkje ut so all verdens med "brevställare" (kan du fatta?), men det kom nokre. Og dei tok opp det vansklegaste: korleis skriva kjærleiksbrev! Eller korleis skriva kontaktannonser og svar på desse. Eller frieri og svar på dei. Eller til og med "brytningsbrev". Akkurat det kan me jo håpa var ein smal sjanger, men eg er stygt redd at det var behov for det.

Brevställare for älskande, innehållande brev för alla tänkbara kärleksanlegänheter, jämte några regler for umgängeslivet, samt verser till album och minnesböcker fokuserar på kva som er det største problemet med brevskriving:

Oläsligheten härleder sig dels från bokstävernas oformlighet, dels från deras orediga samband. För att undvika dessa olägenheter bör man giva varje bokstav sin tillbörliga form och noggrant sammanbinda de till ett ord hörande bokstäverna, men på ett sådant sätt, att varje bokstav kan tydligt urskiljas från de andra. Mellan de särskilda orden lämnas ett litet mellanrum.

So veit de det. Uansett om de skal skriva svar på kontaktannonse, brev til kongen med bøn om å få gifta seg før fylte 18, eller de treng å avslå eit frieri, er det viktigaste at bokstavane er nøye forma, nøye butte saman til ord, og at orda står kvar for seg. Lukke til med kjærleiken, og med brevskrivinga!

Kinarestaurantar

Når du sjølv har gjort noko meiningslaust heile livet, så ser du ingen grunn til at neste generasjon skal sleppe lettare. Slik overlever tradisjonar.

Are Kalvø er ein mann som fekk halve Fretheim Hotell til å rulla rundt på golvet og halda seg på magen (eller iallefall gje dei lyst til å gjera det) i november, og som no, vel eit halvt år seinare, får mamma og pappa til å snakka om blodpølser og sying av pergamentrullar på symaskin. Og det er ikkje berre same mannen, men til og med same boka, Våre venner kinesarane. Eg har ete på nokre av kinarestaurantane han skriv om, nokre av dei 158. China House i Sogndal. Yang Tse Kiang på Bryggen. Og den i Molde der eg knuste eit glas og fekk kjeft. Og eg likar kinarestaurantar, en siste staden eg åt på før heimreisa (og dermed det eg trudde var slutten på restaurantar eller liknande) var ein kinarestaurant. Men eg trur ikkje eg har hatt det so moro i so mange timar på ein kinarestaurant som det eg hadde med dei 158 Kalvø har ete på (til tross for meldingar om latterkrampe).

Boka er verdt ein kikk. Og so bør du gå ut og nyta kinamat etterpå. Eg lurer på korleis eg kan lura mamma til å laga noko med sursøt saus i morgon.

"Hellig grunn"

Eg er nett ferdig med ei bok som har underheldt og opprørt meg i alle ledige stunder den siste veka, "Hellig grunn; reiseskildring fra Midtøsten" av Morten A. Strøksnes. Maria som me viste oss rundt i Palestina les denne, og sette meg dermed på tanken om at det kunne vera ein ide.

Strøksnes er norsk journalist som har reist i Midtausten, og versjonen eg har kom i 2001. Det har altså skjedd mykje etter den tid i Israel/Palestina, men boka er likevel full av spanande møte med ulike menneske, historien til området forklart på ein enkel og spanande måte (og enkel er ikkje lett i dette området!), og observasjonar og tankar forfattaren gjer seg.

Ein merkar han er oppgitt på palestinarane sine vegne (kven vert ikkje det som reiser i Israel og dei okkuperte områda med eit middels intellekt?), men han legg heller ikkje skjul på svakheitane på den palestinske sida (mykje kritikk av Arafat kjem fram både gjennom forteljingane og menneska han møter). I tillegg er kapittelet om Jerusalem ei fråtsing i komiske møte med fanatiske religiøse - enno ein gong må eg tenkja på at det ikkje er rart det er ufred i verda, når so mange står mot kvarandre, sjølv innan same religion (kristendommen i dette tilfellet).

I Bergen kan de låna boka på SV-biblioteket (som knapt kan kallast bibliotek, ettersom det består av ein mann med skjegg bak eit skrivebord). Kanskje og på folkebiblioteket, men dataen min likar ikkje nettsidene deira, so det veit eg ikkje... Uansett korleis de får tak i boka - få tak i den!

Kor er "Fjortislista"?

Eg fann ut at mi liste over kjekke mannfolk for lenge sidan har utspelt sin rolle. Den vart rett og slett for lang - eg er visst ikkje so kritisk som eg trudde...

Derfor er den lista erstatta med ei bokliste, "Bøker i 2008". Eg brukte å tenkja på meg sjølv som eit lesande menneske, men det har dabba svært av dei siste åra. Derfor reknar eg med at denne lista kanskje ikkje vert so fælande lang med det fyrste, sjølv om eg gjer so godt eg kan. På den forrige bloggen eg hadde hadde eg ei liste over bøker eg skulle lesa ein gong i framtida. Den minska aldri, so eg har funne ut at for ikkje å bli deprimert er det lurare å skriva dei eg faktisk har lese. Desse bøkene er jo for det meste gode samtaletips i møte med meg og, dersom det nokon gong skulle trengast... (Eg tek sjølvsagt ikkje med verken dameromanar eller pensumbøker på lista, då vert eg både flau og oppgitt...)

Forresten, eg er attende i Bergen, derfor kjem det sikkert fleire blogginnlegg utan innhald i tida framover.

Kva me har lært av TV2-underhaldninga

Skal vi danse har lært oss at ikkje ein gong dyrlegar kan dansa, og Jakten på kjærligheten har lært oss at det kan bli noko på til og med bønder. Dette i følgje Are kalvø, medan salen på Fretheim Hotell brølar av latter.

I helgi var det Nynorske Litteraturdagar i Aurland, og til tross for at skreiv oppgåve og skulle nytta tida godt heima, vart det ein del turar gjennom holet. Fredag på opninga med Linda Eide og Jorunn Torsheim , laurdag Are Kalvø som les og fortalte frå "Våre venner kinesarane" - og alle andre innfall - og søndag konsert i kyrkja med Henning Sommero og Edvard Hoem. Rett og slett flotte arrangement, og moro at so mange var heima i Skjerdal og!

Men no er eg attende i byen, og eg må på fullt alvor (slik som folk åt blodpølse før i tida) skriva oppgåve i ein fart! Men det går litt seint framover...